بایگانی

بایگانی برای دسته ‘شبکه انسانی’

شیوه یادگیری،‌ پایه دوم شبکه‌های انسانی

پیش‌تر گفتم که شیوه‌های یادگیری، مبنای قاطبه شبکه‌های انسانی هستند. اصطلاح «شیوه یادگیری» را معادل Learning Method آورده‌ام، چرا که این اصطلاح را در برخی منابع معادل Learning style ذکر می‌کنند که داستان دیگری دارد.  شیوه یادگیری نگاه کلان دارد و درباره کلیت مقوله یادگیری درباره نوع بشر صحبت می‌کند، اما سبک یادگیری مفهوم است که درباره چگونگی فهم و درک‌مان از محیط صحبت می‌کند. مثالی می‌زنم؛ کم نیستند دوستانی که باید در محضر استاد اجلال نزول کنند و صدای استاد را بشنوند. برای برخی دیگر، امر یادگیری از طریق شکل‌ها و نمودارها بهتر است. از منظر دیگر؛ برخی باید با کلیات مبحث آشنا شوند تا درکی از درس پیدا کنند،‌ در نقطه مقابل برای برخی دیگر باید ابتدا جزئیات داستان روایت شود تا ایشان تصویری از کلیات در ذهن‌شان ترسیم کنند. اینها درباره سبک یادگیری صحبت می‌کنند که ده بیست سال پیش توسط دیوید کلب (D.Kolb) و همسر محترم‌شان مطرح شد و به شیوه چرخشی کلب معروف است. اما شیوه یادگیری، مقوله دیگری است که قرار است در نوشتار حاضر درباره‌اش صحبت کنیم و همان است که به زعم حقیر، سنگ بنای بیشتر شبکه‌های انسانی یا به قول برخی دوستان شبکه‌های اجتماعی است!

شیوه‌های یادگیری!

به نظرتان یک کودک خردسال زبان را چگونه یاد می‌گیرید؟ بی‌شک کلاسی مدرسه‌ای مکتبی چیزی وجود ندارد و تمامی خردسالان نازنین، سخن گرفتن را با تته پته و گفتن کج و معوج و تلفط‌های نادرست کلمه‌ها و بیان جمله‌های ناقص آغاز می‌کنند. به طور کلی و بر اساس تعریف سازمان‌های بزرگ،‌یادگیری بر سه قسم است:

  • یادگیری رسمی (Formal)
  • یادگیری غیررسمی (Non-formal)
  • یادگیری تجربی (Informal)

درباره ترجمه اصطلاح‌های بالا هیچ ادعایی ندارم و اگر ترجمه بهتری دم دست‌تان است بگویید تا درباره‌اش به نتیجه برسیم. و اما بعد… مشاهده متن کامل …

مقدمه‌ای بر خاست‌گاه شبکه‌های انسانی

مقوله «شبکه‌های انسانی» یا «شبکه‌های اجتماعی» ذیل کدام‌یک از حوزه‌های تخصصی دسته‌بندی می‌شود؟ علوم اجتماعی، روان‌شناسی اجتماعی، علوم کامپیوتر، هوش مصنوعی، نظریه سیستم‌ها و گروه‌ها، نظریه‌های آموزش، علوم ارتباطات و الی آخر…

مقوله «شبکه‌های انسانی» بی‌شک مفاهیم عمیق، کاربردی و درست و درمانی از حوزه‌های تخصصی به عاریت گرفته است و دقیق‌تر این می‌شود که نه ذیل آنهاست و نه از آنها جداست. شاید حوزه میان‌رشته‌ای (inter-discipline) بهترین عنوان قابل اطلاق به این مقوله باشد!

در وب فارسی که پرسه بزنید، دست‌گیرتان می‌شود که بچه‌های حوزه علوم ارتباطات بیشتر در این حوزه فعالیت می‌کنند. از بیشتر فارغ‌التحصیلان علوم ارتباطات هم که جویا شوید، مقوله «شبکه‌های انسانی» (social network) را زیرمجموعه مقوله «رسانه‌های اجتماعی» (social media) قلمداد می‌کنند و لاغیر!

بر آن نیستم تا حکم درستی یا نادرستی چنین برداشتی را در نوشتار حاضر صادر کنم که نه می‌خواهم و نه می‌توانم. شدنی هم نیست، چرا که بالادستی یا پایین‌دستی بودن مقوله «شبکه انسانی» به موقعیت و منظرتان وابسته است. از منظر علوم ارتباطات بدیهی است که «شبکه‌های انسانی» زیرمجموعه مقوله فراخ «رسانه‌های اجتماعی» است. از منظر آموزش اما چیدمان اجزاء اصلی داستان متفاوت است و همین‌طور الی آخر!

در نوشته‌هایی که از این پس در آی.تی.باز منتشر خواهند شد به موضوع شبکه‌های انسانی از زوایه‌ای نگاه خواهم کرد که کمتر مورد توجه این‌کاره‌های فعال در وب فارسی قرار گرفته و شک ندارم که بیشتر اصطلاح‌های که در این نوشته‌ها استفاده خواهد شد برای قاطبه مخاطبان غریب خواهد بود. قول می‌دهم در کوتاه‌ترین زمان ممکن با این منظر اخت می‌شوید و خواهید دید که وادی «شبکه‌های انسانی» بهتر و دقیق‌تر تحلیل می‌شوند. برای انتقال کامل‌تر مفاهیمی که در ذهن دارم، نمونه‌های موجود بسیاری به عنوان مصداق‌ها مطرح خواهد شد. بی‌شک ذکر مصداق‌ها ضریب درک مطالب را افزایش می‌دهد!

مقوله «شبکه‌های انسانی» بر پایه‌هایی بنا شده که در نگاه اول بی‌ربط نشان می‌دهند، اما خواهیم دید که اتفاقا باربط‌ترین هستند. از این رو؛ مقوله «شبکه‌های انسانی» یا به قول شما «شبکه‌های اجتماعی» را با بررسی دو گونه «یادگیری رسمی»۱ و «یادگیری تجربی» ۲ آغاز می‌کنم.

تا بعد!

۱  formal learning

۲ informal learning

الگوی ویکی‌پدیا به‌عنوان یک شبکه انسانی خودایستا (بخش چهارم)

بخش اول: مقدمه‌ای بر سیستم‌های پیچیده
بخش دوم: سیستم‌های اجتماعی و شبکه انسانی
بخش سوم: ویژگی سیستم‌های خودایستا

انسان‌ها به‌عنوان موجودیت‌های هوشمند، اطلاعاتی را که در منابع مختلف از قبیل کتاب‌ها، مقالات و دایره‌المعارف‌ها ذخیره شده است را تولید و مصرف می‌کنند. نیاز به‌دسته‌بندی به‌دلیل پیچیدگی ساختار اطلاعات بشری، به‌منظور دسترسی به‌اطلاعات در زمینه‌های خاص وجود دارد. دایره‌المعارف‌ها و لغت‌نامه‌ها به‌عنوان نمونه‌های اصلی این دسته‌بندی‌ها به‌شمار می‌روند. از طرف دیگر وب را می‌توان به‌عنوان یک دایره‌المعارف بزرگ از معارف بشری در نظر گرفت، با این تفاوت که دایره‌المعارف‌ها به‌طور معمول در معرض یک نوع ارزیابی توسط متخصصان قرار می‌گیرند تا از صحت اطلاعات آنها اطمینان حاصل گردد. از آنجا که این نظارت توسط عده محدودی صورت می‌گیرد،‌ فرآیند ایجاد یک دایره‌المعارف کاری پیچیده و دشوار است. ویکی‌پدیا تلاش می‌کند تا این نظارت خاص را به‌نوعی در میان جمعیت بیشتری توزیع‌کرده و از پیچیدگی و دشواری نظارت بکاهد و البته آماج حملات منتقدات درباب میزان اعتبار مطالب انتشاریافته قرار دارد.
مدل‌های متعددی به‌خصوص در نظریه گراف برای سنجش اعتبار مقالات در وب توسعه یافته است. در این مدل‌ها از تعداد لینک‌ها به یک وب‌سایت برای سنجش میزان اعتبار آن وب‌سایت استفاده می‌شود. در واقع آنچه باعث بهبود مداوم محتوای وب می‌شود روش Reinforcement مطرح‌شده در مبحث سیستم‌های خودایستا است. در اینجا خودایستایی سیستم یعنی تولید محتوای با کیفیت بدون نیاز به یک مکانیزم اجباری.

مشاهده متن کامل …

ویژگی‌های سیستم‌های خودایستا (بخش سوم)

بخش اول: مقدمه‌ای بر سیستم‌های پیچیده
بخش دوم: سیستم‌های اجتماعی و شبکه انسانی

همان‌طور که گفته شد سیستم‌های پیچیده، قابل پیش‌بینی نیستند و از طرف دیگر این سیستم‌ها از خود رفتار خود‌ایستا نشان می‌دهند. یعنی این سیستم‌ها دارای مکانیزم‌هایی هستند که به آنها قابلیت انطباق با شرایط جدید را می‌دهد. در واقع برای خودایستا بودن،‌ یک سیستم باید دارای سه ویژگی اساسی زیر باشد:
اول؛ دارای حلقه بازخوردی (کنترلی) باشد (در سایبرنتیک: Feedback)
دوم؛ Robust باشد یعنی در مقابل اختلال دچار مشکل نشود (در سایبرنتیک : وجود بافرها)
سوم؛ قابلیت پیش‌بینی داشته باشد (در سایبرنتیک: Feed Forward)

مشاهده متن کامل …

سیستم‌های اجتماعی و شبکه‌های انسانی (بخش دوم)

بخش اول: مقدمه‌ای بر سیستم‌های پیچیده

دانشمندان علوم اجتماعی تلاش می‌کنند تا رابطه بین رفتار و ویژگی‌های فرد و رفتار و ویژگی‌های جامعه را بیابند. اهداف علوم اجتماعی شامل درک چگونگی شکل‌گیری سیستم‌های اجتماعی از رفتار افراد و نیز درک رفتار افراد از طریق بررسی سیستم‌های اجتماعی است. ساختارهای اجتماعی را می‌توان از طریق تحلیل شبکه‌های انسانی، که تکنیک مهمی در جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی و مطالعات سازمانی مدرن محسوب می‌شود، مطالعه کرد.
در پارادایم شبکه‌ای، جهان اجتماعی از شبکه‌ای از روابط و تعاملات تشکیل شده است که در آن اطلاعات و منابع گوناگون منتقل می‌شوند. در نتیجه زندگی اجتماعی از جریان و تبادل هنجارها، ارزش‌ها، ایده‌ها و سایر منابع فرهنگی و اجتماعی تشکیل شده است. در این پارادایم اقدامات و فعالیت‌های اجتماعی از ساختار روابط در شبکه تاثیر می‌پذیرند. مدل‌های شبکه‌ای بیشترین کمک را به‌درک رابطه رفتار افراد با رفتار سیستم اجتماعی کرده‌اند. فعالیت در حوزه تحلیل شبکه‌های اجتماعی در دهه ۹۰ با رشد و توسعه اینترنت شتاب بیشتری گرفت و محققان با زمینه‌های گوناگون علمی (اقتصاد، فیزیک، جامعه‌شناسی، ریاضیات، روانشناسی و غیره) آغاز به‌مطالعه در این حوزه کردند. در شکل زیر چگونگی تحول شبکه‌های اجتماعی و نحوه کنترل سیستم‌های اجتماعی در سازمان‌ها آورده شده است.

مشاهده متن کامل …

مقدمه‌ای بر سیستم‌های پیچیده (قسمت اول)

تعریف رسمی و لغت‌نامه‌ای سیستم پیچیده (complex systems) بدین‌شکل است که اول؛ سیستمی که از اجزایی با اثرات متقابل تشکیل شده است یا دوم؛ سیستمی که به سختی فهمیده می‌شود. از این‌میان،‌ تعریف اول به آنچه ما از سیستم پیچیده در نظر داریم نزدیک‌تر است. تعدادی از مهم‌ترین مشخصه‌های سیستم‌های پیچیده عبارت است از:
اول؛ تعداد اجزا بسیار که بر یکدیگر اثر متقابل دارند.
دوم؛ اثرات متقابل بین اجزاء به‌شکل تصادفی است.
سوم؛ توپولوژی اثرات متقابل به‌شکل پراکنده است. یعنی ساختار سیستم همگن نیست.

مشاهده متن کامل …

ماجرای شبکه انسانی و آی‌.تی.باز

حتم دارم که درباره شبکه‌های اجتماعی بسیار خوانده‌اید و امیدوارم که جزو از آن دسته نباشید که تا واژه شبکه اجتماعی را می‌شنوند، فیس‌بوک در خاطرشان تداعی می‌شود. راستش موضوع شبکه اجتماعی که واژه شبکه انسانی را معادل مناسب‌تری در برابر Social Network ‌می‌دانم از جمله موضوعاتی است که یکی از وجوه متعدد آن با فناوری اطلاعات همسایه است و رشته‌های متفاوتی را چون جامعه‌شناسی، اسطوره‌شناسی، روان شناسی، مردم شناسی، ریاضی کاربردی، فیزیک ذرات بنیادی، ژنتیک، آموزش و غیره درگیر کرده است. در این وب‌سایت قصد آن دارم تا درباره مفاهیم بنیادی شبکه‌های انسانی منتشر کنم. موضوع شبکه‌های انسانی را سه چهار سال پیش با همت اردوان سعیدی در شرکت نگار (وابسته به حوزه هنری) آغاز کردیم و یکی دو مقاله هم تهیه کردیم. راستش بد نمی‌دانم آن مطالب را منتشر کنم، البته پس از کسب اجازه از مالک معنوی آن!

ابراز این ادعا را جایز می‌دانم که این مجموعه قصد آن دارد تا تبدیل به یکی از مراجع قابل اعتماد درباره موضوع شبکه‌های انسانی شود. این را هم بگویم و خلاص که دامنه socialnetwork.ir‌ را در اختیار دارم. تا اطلاع ثانوی قصد دارم تا آن را بر روی آی‌تی باز قرار دهم. البته اگر جوان‌مردی (یا جوان‌زنی ) پیدا شود که حال و حوصله راه‌اندازی و مدیریت آن را داشته باشد، با کمال میل آن را به‌شکل امانی  تقدیم خواهم کرد.

همچنین ecommunity.ir و نیز socialweb.ir را نیز دارم. گفته باشم که قصد تجارت با این دامنه‌ها را ندارم و آنها را ثبت کرده‌ام برای روز مبادا که حال و حوصله‌ای برای نوشتن در این‌باره پیدا کنم. از ما گفتن بود!